Difference between revisions of "Kaingang and Portuguese/Lexical Selection"
From LING073
| Line 6: | Line 6: | ||
Portuguese translations: ''assustar, enganar'' | Portuguese translations: ''assustar, enganar'' | ||
'''"Assustar" meaning''' | '''"Assustar" meaning''' | ||
| − | + | - Ẽg tỹ ũ mũmẽg han kỹ ẽg tóg, ti pãnĩ tá ti vóg tĩ; ẽg tỹ ti '''vatánh''' vẽ. ''Quando queremos dar um susto em alguém, nós o pegamos por trás, assim nós o assustamos.'' | |
'''"Enganar" meaning''' | '''"Enganar" meaning''' | ||
| − | + | - Inh '''vatánh''' tá ag tóg, inh mẽg kãvãru mãn ja nĩ. ''Eles levaram o meu cavalo sem eu saber.'' | |
| − | + | - Inh ẽgóho pỹ ja ti nĩ, inh '''vatánh''' tá. ''Ele roçou minha capoeira sem me perguntar.'' | |
'''Note:''' seems like whenever vatánh is followed by tá (circumstance marker, means ''lá'') it means ''enganar'' | '''Note:''' seems like whenever vatánh is followed by tá (circumstance marker, means ''lá'') it means ''enganar'' | ||
Revision as of 18:51, 14 April 2019
kgp → por
one-to-many mappings
vatánh (transitive verb) Portuguese translations: assustar, enganar "Assustar" meaning - Ẽg tỹ ũ mũmẽg han kỹ ẽg tóg, ti pãnĩ tá ti vóg tĩ; ẽg tỹ ti vatánh vẽ. Quando queremos dar um susto em alguém, nós o pegamos por trás, assim nós o assustamos. "Enganar" meaning - Inh vatánh tá ag tóg, inh mẽg kãvãru mãn ja nĩ. Eles levaram o meu cavalo sem eu saber. - Inh ẽgóho pỹ ja ti nĩ, inh vatánh tá. Ele roçou minha capoeira sem me perguntar. Note: seems like whenever vatánh is followed by tá (circumstance marker, means lá) it means enganar kanẽ (noun) Portuguese translations olho, fruta, semente "olho" meaning - Gĩr mỹ ẽg tóg: “samũm jẽngéj vóg tũg nĩ, jãvo tóg, ã kanẽ ki rãnh mũ,” he tĩ. Avisamos os filhos: “não mexa com a espuma do sabão, senão ela entra nos seus olhos!” - Nén ũ mru tỹ ẽg krẽ kanẽ ki kutẽ kỹ ẽg tóg, vẽsỹmér ti mỹ ki hu he tĩ. Quando um cisco cai no olho dos nossos filhos, nós logo assopramos para tirá-lo. - Fi kanẽ ki tãnh ja vỹ kãr nĩ. A batida do olho dela ficou roxa. - Kónhko vỹ tỹ, sẽsĩ kanẽ mág nĩ. O caburé-do-sol tem olhos grandes. - Ti kanẽ vỹ, náv kren. O olho dele quase arrebentou. - Kejẽn kãnkan kỹ gã vỹ tóg, tũũm ke tĩ, kỹ tóg, ẽg kanẽ póvãg tĩ. Às vezes o vento levanta pó e joga poeira nos nossos olhos. - Ti kanẽ tóg rum rum he mũ, ti nũr sór kỹ. Os olhos dele estão piscando de tanto sono. - Rỹnhrỹj vóg tũg nĩ, ã kanẽ kin kutẽnh mũ! Não brinque na areia, porque vai cair no seu olho! - Ẽg kanẽ tỹ vỹrỹn ke kỹ ẽg tóg, kutẽ sór tĩ. Quando os nossos olhos rodeiam, vamos cair. "fruta/semente" meaning - Fág fy vỹ, ti krĩ ki nỹtĩ, ti kanẽ ki. As sementes do pinheiro se acham na pinha. - Ka kanẽ kar vỹ, fynfyn tĩ. Todas as frutas têm sua semente. - Ẽg tỹ rãgró kanẽ krãn kỹ ẽn tóg, grin tĩ. Plantando feijão plantamo-lo em filas. - Fóg ag tóg, ka kanẽ jẽgmĩ kỹ, tỹ suko hyn han tĩ. Os não índios espremem frutas e fazem suco. - Ka kanẽ ũ jógnám ẽg tóg tĩ, hã vỹ: mã, he mũ, kar kỹ: uva, ke gé. Tem frutas que esmagamos na boca, por exemplo a jabuticaba e a uva. - Ka kanẽ e ũ ko tũ ẽg nĩgtĩ. Existem muitas frutas que nós não comemos. - Kãgĩnh he mũ tag ti vỹ, ka kanẽ ko tĩ gé. A gralha preta também come frutas. - Tanh kanẽ fy gãm kỹ ẽg tóg, ti kãráv ko tĩ. Depois de quebrar os sementes da palmeira podemos comer a polpa. - Ka ũ kanẽ e jẽn kỹ ẽg tóg, to tãpry kã kógjũg tĩ. Quando uma árvore tem muitas frutas, subimos nela a chacoalhamos. - Krén kanẽ tóg, ko há tĩgtĩ. A fruta da amora é boa de comer. - Ka kanẽ kugnãnh mé ẽn vin han tũ ẽg nĩgtĩ. Não guardamos fruta que apodrece logo. - Ka kanẽ kunãj ko tũ ẽg nĩgtĩ. Não comemos fruta podre. - Ka kanẽ vỹ, vẽnh ri ke tũ nỹgtĩ, ũ vỹ tóg, mãréro nỹgtĩ. As frutas não são todas iguais, existem umas que são amarelas. - Ka kanẽ ẽn vỹ, rã nĩ ve nĩ. Aquela fruta parece estar madura. - Rãnh he mũ tag kanẽ ko ẽg tĩ. Comemos a fruta do caraguatá. - Ko hapẽ ti nĩ, ti kanẽ ti. É muito gostosa. - Isỹ gãr vỹ, kanẽ rir nỹtĩ ha. Meu milho já está com o grão mole. - Sója kanẽ vỹ ronror kar nỹtĩ. As sementes da soja são todas redondas. - Ag nĩgé tỹ ag tóg trigo kanẽ rynhranh mũ, ko jé. Eles esfregaram os grãos de trigo entre as mãos para comer. - Ka kanẽ tánh ko tũg nĩ, ke tũ nĩn kỹ tóg ã nug kagãg mũ. Não coma frutas verdes, se não você vai ficar com dor de barriga. - Inh mỹ ka kanẽ tag to tãpry. Suba neste pé de fruta para mim. - Ẽg tỹ ũ mré ẽkré ki ẽpỹ pir han kỹ nĩ kỹ ẽg tóg, ti kanẽ tỹ vẽnhkãpóv kunũnh mũ. Quando fazemos uma sociedade de plantação com um outro, nós repartimos o produto na colheita.